“Welk doel moeten we stellen voor duurzame mobiliteit?” Het is een vraag die ik regelmatig krijg. En eerlijk: het is net zo’n vraag als “Hoe bak je een ei?” Het hangt er maar net vanaf wat je ermee wilt bereiken. Een spiegelei maak je anders dan een ei voor in de salade.
Voor mobiliteit geldt hetzelfde. Het perfecte doel bestaat niet; het perfecte doel bestaat wel voor jóúw organisatie. Maar één ding is zeker: zonder doel kom je nergens. Dus moet je weten waar je op stuurt.
In dit blog krijg je de vijf KPI’s die er écht toe doen voor duurzame mobiliteit, waar je ze vindt en hoe je ze inzet om jouw beleid te verbeteren. Daarmee voorkom je eindeloze discussies, onduidelijkheid of “gevoelssturing”, en krijg je een objectieve basis onder je mobiliteitsbeleid.
1. CO₂-uitstoot: de absolute én de relatieve cijfers
Iedere organisatie die serieus werkt aan nulemissie mobiliteit, begint met CO₂. Maar niet met één groot getal. Dat zegt te weinig. Je wilt jouw uitstoot uitgesplitst per categorie:
- elektriciteit
- warmte
- mobiliteit
In veel trajecten zien we dat organisaties de impact van zakelijke kilometers overschatten en woon-werkverkeer onderschatten. Terwijl juist daar vaak het grootste reductiepotentieel zit.
CO₂-uitstoot per FTE
De absolute uitstoot is interessant, maar niet handig om vooruitgang te meten in een groeiende organisatie. De uitstoot per FTE laat zien of je effectief aan CO₂afslanken doet, ongeacht groei of krimp.
CO₂-uitstoot per kilometer
Ook die moet je hebben, maar dan wel goed berekend. Alleen kijken naar de feitelijke kilometers in een jaar geeft een vertekend beeld, omdat thuiswerken de teller omlaag drukt.
Daarom reken je twee waarden uit:
- CO₂ per gereden kilometer (concreet en meetbaar)
- CO₂ per potentiële kilometer (wat er zou zijn gereden zonder thuiswerken)
Zo meet je zowel gedragsverandering (thuiswerken) als technologische verandering (schonere voertuigen).
Waar vind je deze cijfers?
Bijvoorbeeld in:
- RVOrapportage Werkgebonden Personenmobiliteit (voor organisaties >100 medewerkers)
- HR-systeem
- brandstoffacturen en laadpaalgegevens
- leasecontracten
- kilometerregistraties
- CO2emissiefactoren.nl
2. Kilometers: hoeveel, waarmee en door wie
Kilometers zeggen alles over gedrag. Je wilt weten:
- hoeveel kilometers er worden afgelegd
- met welk vervoersmiddel
- en het aantal mensen dat van die modaliteit gebruik maakt
Dat geeft drie inzichten die je nodig hebt om effectieve maatregelen te nemen:
- Waar het laaghangend fruit zitStel dat 80% van de kilometers met de auto wordt afgelegd door medewerkers die binnen 12 km wonen. Dan weet je meteen: hier ligt een enorme kans voor fietsstimulering.
- Of je beleid effect heeftPas als je het aandeel per vervoersmiddel vergelijkt over meerdere jaren zie je of je beleid werkt. Bijvoorbeeld: groeit het ov gebruik? Daalt het fietsgebruik? Zakken zakelijke kilometers harder dan het woonwerkverkeer?
- Het relatieve belang van elke modaliteitZodat je weet waar je echt op in moet zetten.
Waar vind je dit?
Precies dezelfde databronnen als voor CO₂-uitstoot.
3. Wagenpark: samenstelling, verbruik en vervanging
Het wagenpark bepaalt een groot deel van je uitstoot én de snelheid van je nulemissietransitie.
Daarom wil je weten:
- hoeveel voertuigen je hebt
- welke brandstoffen ze gebruiken
- wat het aandeel nulemissie is
- het werkelijke brandstofverbruik
- hoeveel kilometers voertuigen maken
- de vervangingstermijnen
Met die informatie kun je plannen wanneer welke voertuigen technisch en financieel logisch overgaan naar nulemissie. Te vroeg vervangen kost geld; te laat vervangen kost CO₂ (en vaak ook netcongestiestress).
Bronnen
- wagenparkbeheer
- leasemaatschappij
- laad-/tankdata
4. Deelnemende collega’s: gedrag, regelingen en gebruik
Hier begint het echte gedrag. En ja, dit is het meest complexe onderdeel. Je wilt weten:
- hoeveel mensen gebruikmaken van fietsregelingen, OVproducten en thuiswerkvergoedingen
- hoeveel auto’s geparkeerd worden vs. parkeerplekken
- hoeveel fietsen er in de stalling staan vs. plekken
- hoeveel er wordt gecarpoold
- hoeveel dagen er wordt thuisgewerkt en door hoeveel mensen
- wat het ziekteverzuim is
Waarom ziekteverzuim ook een KPI kan zijn
Dit lijkt misschien verrassend.
Maar onderzoek laat zien dat medewerkers die vaker fietsen of lopen gemiddeld minder ziekteverzuim hebben.
Mobiliteitsbeleid raakt dus niet alleen CO₂, maar ook:
- vitaliteit
- medewerkerstevredenheid
- HR-beleid
Dat maakt duurzame mobiliteit ook interessant voor HR-afdelingen. De overheid biedt hiervoor gratis potentie-analyses aan. Maak daar gebruik van.
Waar vind je deze data?
- HR-systeem
- facilitair (fietsenstalling en parkeerdata)
- tellen, enquêtes, toegangssystemen
5. Onderzoek: inzichten uit PMO’s en MTO’s
Gedrag verander je niet alleen met regels, maar vooral met inzicht in wat mensen nodig hebben. Daarom zijn twee onderzoeken waardevol:
Preventief Medisch Onderzoek (PMO)
Hierin zie je hoeveel medewerkers bewegen en wat dat zegt over vitaliteit. Koppel die inzichten aan je mobiliteitsdoelen en je krijgt een krachtige combinatie van gezondheid en CO₂reductie.
Medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO)
Laat hier altijd vragen over mobiliteit in opnemen, zoals:
- Wat heb jij nodig om vaker met de fiets te komen?
- Wat heb je nodig om goed met het ov te reizen?
- Wat zou jou over de streep trekken om te carpoolen?
De antwoorden zijn vaak direct bruikbaar voor nieuw beleid én verhogen het draagvlak.
Waar vind je deze resultaten?
- HR
- communicatie
- interne verbeterteams
Hoe zet je deze KPI’s om in doelen?
Je weet nu welke informatie je nodig hebt. De volgende stap:
- Maak een verzamelplan: wie levert welke data aan en wanneer?
- Accepteer dat data soms rommelig is: begin met wat je wél hebt; wacht niet op perfectie.
- Laat je helpen: als je vastloopt, plan een gesprek met ons. We kijken met je mee, maken het concreet en zorgen dat je kunt starten.
Benieuwd hoe jouw organisatie scoort in duurzame mobiliteit?
Veel organisaties hebben meer mobiliteitsdata dan ze denken.
Maar het is niet altijd duidelijk wat die cijfers betekenen.
Wij maken regelmatig een snelle mobiliteitsscan voor organisaties. Daarmee zie je binnen korte tijd:
- waar jouw grootste CO₂-reductie zit
- waar gedrag kan veranderen
- en welke maatregelen echt effect hebben.
Ben je benieuwd hoe dat er voor jouw organisatie uitziet?
Stuur gerust een bericht, we denken graag met je mee.
Dit blog is geschreven door Elske van de Fliert. Elske informeert met haar blogs de lezers en geeft tips over hoe ze groener, schoner, slimmer kunnen rijden en reizen. Zo maakt ze het makkelijker.
