14 oktober was het Nationaal Deelmobiliteitscongres in Amersfoort. Daar moesten we van Zero-e natuurlijk bij zijn. Tijdens het congres kwamen een aantal stellingen aan bod waar ik in dit blog bij stil wil staan. De stellingen gingen over het belang en de uitdagingen van deelmobiliteit in Nederland.
1. Groeit deelmobiliteit snel genoeg?
2. Is deelmobiliteit levensvatbaar in kleine kernen?
3. Is steun vanuit de overheid noodzakelijk om deelmobiliteit succesvol te maken?
Mooie, controversiële stellingen. Laten we samen de onderwerpen van de stellingen ontleden.
Groeit deelmobiliteit snel genoeg?
Hiervoor neem ik een kijkje in een onderzoek van het CROW. Daarin staat dat het aanbod van de meeste vormen van deelmobiliteit groeit. De deelbakfietsen zijn in 2023 met 65% het meest gestegen, gevolgd door de deelauto’s die met 23% zijn gestegen ten opzichte van het jaar ervoor. De deelfietsen zijn met 10% gestegen. Ook heeft er een daling plaatsgevonden, namelijk in de hoeveelheid deelscooters: die zijn met 29% afgenomen.
En het aanbod zal blijven groeien. De verstedelijking, de bevolkingsgroei, de technologische vooruitgang, en het feit dat de jonge generatie gebruik boven bezit kiest, zorgen er namelijk voor dat de vraag naar deelmobiliteit toeneemt.
Wat ik er wel bij moet vermelden is dat een stijging van deelmobiliteit niet per definitie een daling in het autobezit betekent. Hier komt nog een stukje gedragsverandering bij kijken waar we met z’n allen op moeten inzetten, willen we daadwerkelijk een mobiliteitstransitie zien in de samenleving. Dus het aanbod van deelmobiliteit en het gebruik ervan groeit wel, maar het aandeel in de totale mobiliteit is nog steeds relatief laag.
Is deelmobiliteit levensvatbaar in kleine kernen?
Steeds meer Nederlanders dreigen uitgesloten te worden van de samenleving omdat ze niet meer van A naar B kunnen komen. Vervoersarmoede heet dat. En dat vindt voornamelijk plaats in kleine kernen, oftewel dorpen in landelijke gebieden met minder dan 5.000 inwoners en een beperkt aantal voorzieningen. Dat zijn meestal plekken die slecht bereikbaar zijn met het openbaar vervoer, en waar de kans groter is dat je afhankelijk bent van de auto, omdat je gewoonweg geen andere keuze hebt. Juist daarom kan deelvervoer in dit soort gebieden een oplossing zijn. Zeker voor de mensen die géén auto hebben, want die zijn er natuurlijk ook.
De vraag naar deelmobiliteit is in het landelijk gebied dus aanwezig, en zelfs noodzakelijk. Nu moet het aanbod van deelmobiliteitsaanbieders nog toenemen, zodat de verbinding tussen woon- en werklocaties wordt verbeterd voor kwetsbare groepen in kwetsbare wijken.
Is steun vanuit de overheid noodzakelijk om deelmobiliteit succesvol te maken?
Deelmobiliteit is een belangrijke bouwsteen in de mobiliteitstransitie aan het worden. Alleen hier is meer samenhang voor nodig, om tot opschaling, effectiever en efficiënter beleid voor deelmobiliteit te komen. Ik zal een aantal dingen benoemen waar juist de overheid voor kan zorgen:
Financiële steun bieden aan automobilisten die hun privéauto inleveren, door een bepaalde periode een gratis jaarabonnement te geven op een deelauto;
Zorgen voor een verzekering voor collectief gebruik van het deelvervoer;
Deelvervoer-initiatieven in wijken met een hoge autodichtheid extra stimuleren met gratis parkeergelegenheid uitsluitend voor deelmobiliteit;
En het samenwerken met marktpartijen, lokale overheden, provincies, regionale samenwerkingsverbanden, en de ministeries van IenW en BZK. Dit betekent ook standaardisatie, harmonisatie en kennisdeling, wat de kans vergroot op opschaling.
Wat vind jij?
Wat mij betreft wordt nog te weinig gebruik gemaakt van deelmobiliteit, is het juist noodzakelijk op plekken waar vervoersarmoede heerst en toeneemt, maar moet de overheid het wel in goede banen leiden door het beleid overal gelijk te trekken, zodat er kan worden opgeschaald. Maar ik ben vooral benieuwd naar jouw mening. Ben je hier binnen je organisatie samen met je collega’s mee bezig? Hoe kijken jullie hier tegenaan? Is deelmobiliteit onderdeel van jullie mobiliteitsbeleid? Ik ga graag met je hierover in gesprek (mail me op: muminovic@zero-e.nl). En ik motiveer je collega’s graag om hier vaker en met veel plezier gebruik van te maken.
Dit blog is geschreven door Azra Muminović. Schrijvend laat ze haar gedachtes gaan en probeert ze door middel van woorden mensen te inspireren duurzamer te gaan reizen.
Vind je dit een interessant onderwerp? We hebben een podcastaflevering (deel 93) opgenomen over autonome deelauto’s.
